Kijk live TV Hattem   |    Luister live Radio Hattem
    Vragen/opmerkingen/nieuws insturen? Mail de redactie
Facebook | Twitter | Youtube | RSS
Vriend worden?



Klik hier































   10-11-2017 - Geschiedenis van het Apeldoorns Kanaal  

Eeuwen lang telt de Veluwe economisch, landschappelijk en geografisch niet mee. Een achtergebleven en woest gebied, moeilijk begaanbaar. In kleine dorpen en buurtschappen proberen keuterboertjes het hoofd boven water te houden op de schrale en onvruchtbare zandgronden. De opening van het Apeldoorns Kanaal, toen nog Griftkanaal geheten, brengt daar in 1829 verandering in.

Een nieuw boek, ‘Geschiedenis van het Apeldoorns Kanaal’, vertelt over ‘verleden, heden en toekomst van een koninklijke waterweg’. Landsdelen met rivieren, meren, vaarten en kanalen bevonden zich eeuwen lang in een bevoorrechte positie, want daar konden goederen per schip worden vervoerd. Streken met weinig of geen bevaarbaar water, zoals de Veluwe, waren per definitie arm en onderontwikkeld. Pas toen koning Willem I zich hard maakte voor de aanleg van het kanaal was na jaren ‘gesteggel’ in 1829 eindelijk het Griftkanaal een feit. De opening van het kanaal voor de scheepvaart verloste de Veluwe uit z’n isolement.

Later werd het kanaal verlengd van Apeldoorn naar Dieren en kreeg het als doorgaande vaarweg de naam Apeldoornsch Kanaal, dat in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de industriële ontwikkeling van de oostelijke Veluwe. Nadat het kanaal in 1972 voor de beroepsvaart was gesloten verpauperde het in snel tempo.

Vanaf de jaren ’90 van de vorige eeuw zijn veel betrokken instanties echter op zoek naar een nieuwe functionaliteit voor het kanaal, dat als een markant lint zes gemeenten verbindt op het scheidingsvlak tussen de Veluwe en de IJsselvallei.

‘Geschiedenis van het Apeldoorns Kanaal’ belicht deze ‘koninklijke waterweg’ in 244 rijk geïllustreerde pagina’s. Auteur Rick Scholten, secretaris van de Stichting Apeldoorns Kanaal, heeft een waar monnikenwerk verricht: over vrijwel elke sluis en brug in het hele traject is in woord en beeld informatie opgenomen. Uiteraard komen ook de plaatsen die aan het kanaal liggen uitgebreid aan bod.

De eerste negen hoofdstukken van het boek behandelen de geschiedenis, de periode die vooraf gaan aan de kanalisatie van de Veluwe (1370-1820) tot en met de sluiting van het kanaal in 1972. Hoofdstuk 10 belicht de historie van twee beurtvaartbedrijven, waaronder dat van de Gebrs. de Jong in Heerde.

In hoofdstuk 11 komen tal van ‘kanaalverhalen’ aan bod in de vorm van interviews, getuigenissen, dagboekfragmenten en gedichten van betrokkenen. Hoofdstuk 12 plaatst een serie bijzondere gebeurtenissen rond het kanaal voor het voetlicht. Daarna gaat het boek verder met de periode na de sluiting (1972-2001) en de ontwikkelingen rond het opnieuw bevaarbaar maken van het kanaal.

Hoofdstuk 14 is geen eenvoudige kost. Het schetst de ontwikkelingen rond het opnieuw bevaarbaar maken van het kanaal voor de recreatietoervaart en schepen van het varend erfgoed. Niet voor niets luidt de subtitel: ‘Een moeizaam bestuurlijk proces’. Dit hoofdstuk biedt puntsgewijs een soms onthutsend inzicht in de politieke besluitvorming en de vele bestuurders met wie de Stichting Apeldoorns Kanaal steeds opnieuw te maken krijgt. Vele miljoenen euro’s zijn de afgelopen jaren geïnvesteerd in het opnieuw bevaarbaar maken van het kanaal, toen in de periode 2007 tot en met 2015 alle neuzen dezelfde kant op stonden.

Maar zie: in 2015 treedt een nieuw provinciaal bestuur aan en eerder gemaakte afspraken worden eenvoudigweg van tafel geveegd. De moed zou je erbij in de schoenen zinken. Dat overkwam ook de auteur. “Het was niet gemakkelijk om na 2015 te worden heen en weer geslingerd tussen hoop en vrees”, vertelt Scholten. De Stichting Apeldoorns Kanaal, opgericht in 1998, kiest voor een koers gericht op een volledig herstel van het kanaal in zijn oude luister, dat wil zeggen als vaarweg voor de recreatievaart en het varend erfgoed.

“De Stichting wil een bijdrage leveren aan een toekomstgerichte en maatschappelijk verantwoorde nieuwe ontwikkeling van het Apeldoorns Kanaal en de omliggende gebiedsdelen. Een bevaarbaar kanaal dient daarbij als katalysator. Bevaarbaarheid betekent echter ook, dat rekening wordt gehouden met de belangen van natuur en milieu”, aldus de sluiswachterszoon.

“Ik ben in 1941 geboren in het buurtschap Hoorn bij Heerde, aan het Apeldoorns Kanaal”, vertelt Scholten, wiens opa en vader respectievelijk brugwachter en brugpachter waren aan de Oost-Indische brug over het Apeldoornsch Kanaal in het buurtschap Hoorn bij Heerde. Opa Scholten woonde in een klein wit boerderijtje aan het kanaal. “Een brugpachter had geen vast dienstverband. Mijn vader was van beroep timmerman en dat betekende in de praktijk dat mijn moeder de brug draaide, terwijl mijn vader zijn beroep uitoefende. In 1943 werd mijn vader benoemd als sluiswachter in vaste dienst. Op de Hezenbergersluis in Hattem en verhuisden we naar het grote, in mijn ogen destijds indrukwekkende sluiswachtershuis daar.”

Na de oorlog, in de jaren ‘50, was de jonge Rick veel op de sluis te vinden en hielp hij zijn vader vaak met het schutten van de talrijke schepen, waarvan er veel bestemd waren voor de Berghuizer Papierfabriek. “Ik herinner me dat het kanaalvak boven de sluis tot de fabriek vol lag met schepen die lagen te wachten om gelost te worden. Er werd vanuit Amsterdam veel cellulose verscheept, een grondstof voor de papierfabricage.

In die jaren voeren ook nog talrijke beurtschepen van Apeldoorn op Amsterdam, Rotterdam, Zwolle en Kampen. Ik heb nog de schepen meegemaakt, die met turf tot in de jaren ’50 het kanaal bevoeren. De schipper stond hoog op de deklast met een verlengde helmstok te sturen, terwijl een opduwertje achter het schip voor de voortstuwing zorgde.”

Vader Scholten maakte in de zomer lange dagen: van ’s morgens 5 uur tot ’s avonds 9 uur kon er geschut worden. En alles ging met de hand. Met de motordekschuit ‘Alba 6’ van schipper Gerrit Blom mocht Rick vaak meevaren naar de Bonenburgersluis in Heerde. “Als ik uit school kwam en de ‘Alba 6’ werd toevallig opgeschut, zette ik snel mijn fiets aan boord en mocht ik meevaren en zelfs sturen! Na het opschutten in de sluis in Heerde (circa 9 kilometer verderop) ging ik dan van boord en fietste langs het kanaal terug naar huis. Ik ben een kind van het kanaal.”

244 pagina's / Hardcover
ISBN: 978-94-91826-52-8
NUR: 693 / Verkoopprijs: € 25,-



Er zijn bij dit bericht nog geen reacties geplaatst!

Klik hier om een reactie te plaatsen:

24-01-2018: Erve IJzerman presenteert toekomstplannen

De stichting Erve Ijzerman gaat op woensdag 24 januari haar plannen presenteren voor de openstelling van het complex aan de Kanaaldijk 63 in Wapenveld, begin mei. De bijeenkomst is ook gericht op de werving van vrijwilligers voor verschillende werkzaamheden om deze openstelling mogelijk te maken.

Lees verder >>

24-01-2018: Bieb Noord-Veluwe en de Nationale Voorleesdagen

De Nationale Voorleesdagen zijn dit jaar van woensdag 24 januari tot zaterdag 3 februari. Daarbij staat het prentenboek 'Ssst! De tijger slaapt' van Britta Teckentrup centraal. Naast dit boek zijn 9 andere prentenboeken gekozen die samen de Prentenboeken Top Tien 2018 vormen.

Lees verder >>

24-01-2018: Regio Zwolle reist af naar Den Haag om Tweede Kamer te informeren

Als één van de sterkste en meest dynamische groeiregio’s van Nederland biedt Regio Zwolle op alle fronten de ruimte om te groeien. Regio Zwolle heeft de ideale infrastructuur voor een duurzame groei dankzij de uitstekende logistieke positie, sterke topsectoren en het excellente onderwijs en innovatienetwerk.

Lees verder >>

Alle komende evenementen


Tentoonstelling Stadhuis Hattem (Beeldhouwersgilde Hattem e.o.)
Piet Hein (Marielle Karssing)
Concert Jubilate Deo in de Grote of Andreas kerk (leonie jonker)
DIABETES CAFÉ (Janny Boeve tel. 0652103426)
Gezocht: 8.000 inwoners. (Bé Oosterveen)
De Marke (Dini de Rijcke)
Vrije plek EHBO-cursus start 21 mei (Maasen EHBO)
Radio en TV Hattem op Curacao werkt niet.. (Familie Van Den Berg)
Resultaat ZOA-collecte in Hattem (Jannie van Gelder-Boeve)
www.actief4weduwe.nl online (www.actief4weduwe.nl)
...